Woordenboek

# | a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | r | s | t | u | v | w | z

#MeToo -  een beweging die wil aantonen hoe vaak seksuele intimidatie en grensoverschrijdend gedrag voorkomt
absurd -  gek, raar, onlogisch
accijns -  belasting (op producten)
accijnzen -  accijns: belasting (op producten)
achterhalen -  te weten komen
activiste -  vrouwelijke actievoerder
Afro-Amerikaan -  Amerikaan met Afrikaanse wortels
aftreden -  neerleggen van een functie
akkoord -  overeenkomst
alibi -  bewijs dat je niet bij een misdrijf aanwezig kon zijn, omdat je op een andere plaats was
ambassadeur -  vertegenwoordiger
ambtenaar -  wie voor de overheid werkt
ambtstermijn -  tijdsduur dat iemand een bepaalde functie mag uitoefenen
amendement -  voorstel tot officiële wijziging van een wetsontwerp of een ander officieel document
anoniem -  van een onbekende auteur
anorexia -  ziekte waarbij iemand zo min mogelijk eet, uit angst om bij te komen
antiheld -  iemand die in alles het tegenovergestelde is van een held
app -  programmaatje (applicatie) op de smartphone
arbitrage -  de handelingen van de scheidsrechter
archaïsch -  ouderwets, verouderd
archeologen -  archeoloogiemand die de geschiedenis bestudeert aan de hand van materiële overblijfselen
archeoloog -  iemand die de geschiedenis bestudeert aan de hand van materiële overblijfselen
atmosfeer -  lucht die de aarde omhult, dampkring
autonomie -  zelfstandigheid
Balkan -  gebied in het zuidoosten van Europa, met landen zoals Roemenië, Macedonië en Servië
benefiet -  evenement ten voordele van een persoon of een groep getroffenen
Benelux -  samenwerkingsverband tussen België, Nederland en Luxemburg
beramen -  iets slechts bedenken
- Synonyms: beraamd, beraamt
bioritme -  natuurlijk ritme van de mens
bondgenoot -  iemand die hetzelfde doel heeft als een andere persoon en die persoon dan ook helpt en ondersteunt (ook gezegd van landen)
bondskanselier -  hoofd van de Duitse regering
boycot -  1. toestand waarin een land geen handel meer wil drijven met een ander land 2. soort protest waarbij je ergens niet aan deelneemt
brexit -  vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie
budget -  geld dat je mag besteden
burgeroorlog -  oorlog tussen inwoners of bevolkingsgroepen in één land
calcium -  bestanddeel van sommige voedingsmiddelen dat voor sterke botten en een goed ontwikkeld gebit zorgt
cap -  (in de sport) aanduiding van het aantal interlands dat een voetballer al heeft gespeeld
cardioloog -  hartspecialist
CEO -  chief executive officer; leidinggevende van een bedrijf
ceremonie -  plechtigheid, bv. bij de opening of het slot van de Olympische Spelen
chip -  klein stukje elektronica waarop je informatie kunt bewaren
cholera -  besmettelijke ziekte
chromebook -  computer met een besturingssysteem van Google die voornamelijk bedoeld is om te gebruiken terwijl ze verbonden zijn met het internet (gegevens worden bewaard in de 'cloud' in plaats van op een harde schijf)
chronisch -  langdurig, wat blijft duren of altijd weer terugkomt
civiele bescherming -  burgerorganisatie die helpt bij rampen
CO2 -  koolstofdioxide; gas dat vrijkomt bij de verbranding van fossiele brandstoffen en bijdraagt tot de opwarming van de aarde
CO2 -  koolstofdioxide, gas dat vrijkomt bij verbranding van fossiele brandstoffen. Een belangrijke veroorzaker van de opwarming van de aarde
coalitie -  samenwerking tussen verschillende politieke partijen binnen een regering
cognitief -  wat te maken heeft met informatieverwerking in de hersenen
commentator -  specialist die commentaar geeft bij bv. een politieke gebeurtenis of een sportwedstrijd
compromis -  oplossing voor een probleem waarbij alle partijen een beetje toegeven
computeraccount -  toegang tot het beveiligde deel van een website
concept -  opzet, ontwerp
concern -  groot (meestal internationaal) bedrijf waarmee een aantal kleinere bedrijven verbonden zijn (bv. de VMMA is een Vlaams mediaconcern met tv-stations, een radiozender enz.)
concurrent -  iemand met hetzelfde doel als een ander (bv. dezelfde wedstrijd winnen)
condenseren -  overgaan van gas naar vloeistof
conferentie -  vergadering, overleg
consument -  wie een bepaald product koopt en het gebruikt
consumeren -  verbruiken
continent -  werelddeel
contraproductief -  leidend tot het tegenovergestelde van wat men wil bereiken
controverse -  heftig meningsverschil
conventie -  1. grote, belangrijke vergadering 2. gewoonte
corruptie -  omkoping, iemand omkopen of toelaten dat anderen jou omkopen
crash -  zeer zwaar ongeval, bv. een vliegtuig dat neerstort
crimineel -  1. (zelfstandig naamwoord) misdadiger 2. (bijvoeglijk naamwoord) misdadig
crisis -  noodsituatie
critici -  meervoud van criticus
criticus -  iemand die een (vaak negatief) oordeel geeft over iets (meervoud: critici)
cyberaanval -  inbraak in een computer om persoonlijke informatie van de gebruiker te stelen
debat -  discussie
debuut -  eerste optreden
degradeerde -  degraderen: in rang of klasse verlagen
degraderen -  in rang of klasse verlagen
delegatie -  enkele mensen die een grotere groep vertegenwoordigen
demarrage -  ontsnappingspoging in de sport
democraat -  aanhanger van de Democratische partij in de Verenigde Staten
derby -  sportwedstrijd tussen buren (bv. twee voetbalclubs uit dezelfde stad of de nationale teams van twee buurlanden)
desktop -  bureaucomputer, niet-draagbare computer
diabetes -  suikerziekte (ziekte waarbij je bloed te veel suiker bevat)
diagnose -  het vaststellen van een ziekte
diagram -  manier om gegevens voor te stellen in een afbeelding (voorbeeld: zie hieronder) muziekdragers png
dictator -  iemand die de macht heeft gegrepen in zijn land, zeer streng is voor de bevolking en door iedereen wordt gevreesd
diplomaat -  persoon die instaat voor de buitenlandse diensten van zijn of haar land
diplomatiek -  politiek tactisch
diplomatieke -  Verbuiging van diplomatiek (=politiek tactisch)
diplomatisch -  tactvol, beleefd
discipline -  richting binnen wetenschap, kunst of sport
donor -  iemand die bloed afstaat voor een transfusie
dopinggebruik -  het innemen van verboden middelen die tot betere prestaties leiden
dreigingsniveau -  hoe dreigend een situatie op een bepaald ogenblik is voor de samenleving of een deel ervan (bv. gevaar voor een milieuramp of terreuraanslag)
dubbelspel -  (in het tennis) wedstrijd waarin twee duo's het tegen elkaar opnemen
economie -  manier waarop de handel en het geld functioneren in een land, en de wetenschap die dat onderzoekt
editie -  versie
eindterm -  omschrijvingen van wat een leerling of student aan het eind van een opleiding zou moeten kunnen
eindtermen -  eindterm: omschrijvingen van wat een leerling of student aan het eind van een opleiding zou moeten kunnen
enquête -  een onderzoek op basis van een vragenlijst die aan verschillende personen wordt voorgelegd
epidemie -  aanwezigheid van een ziekte bij een groot aantal mensen in dezelfde regio
erfgoed -  iets van vroeger dat tot je cultuur behoort (gebruiksvoorwerpen, gebouwen, verhalen enzovoort)
etappe -  (sport) rit in een meerdaagse wielerwedstrijd
ethisch -  met goede bedoelingen
evacuatie -  de verplaatsing van mensen omwille van een ramp of dreiging
excentriek -  ongewoon, speciaal
expert -  specialist, kenner, iemand die veel weet over een bepaald onderwerp
extremisme -  toestand waarbij mensen tot het uiterste gaan om hun politieke of religieuze ideeën te verdedigen
facultatieve verlofdag -  vakantiedag die de school zelf kan inplannen
failliet -  bankroet, blut (gezegd van handelaars)
faillissement -  bankroet, toestand waarin je je schulden niet meer kunt betalen
FBI -  afkorting van Federal Bureau of Investigation, de Amerikaanse federale politie en inlichtingendienst
feministisch -  opkomend voor de gelijkheid tussen mannen en vrouwen
feministische -  verbuiging van feministisch (= opkomend voor de gelijkheid tussen mannen en vrouwen)
filmproducent -  verantwoordelijke voor de financiën en organisatie van een film
fiscus -  dienst die de belastingen int
forfait -  forfait geven =  afwezig zijn, niet komen opdagen
fossiele brandstoffen -  stoffen zoals aardgas, aardolie en steenkool die door verbranding gebruikt kunnen worden om energie op te wekken
fraude -  oplichting, bedrog
fusie -  samensmelting
gadget -  hebbeding; klein, aantrekkelijk voorwerp dat als cadeautje of accessoire gebruikt wordt
gameproducent -  bedrijf dat computergames maakt en verkoopt
geallieerden -  landen die samenwerken tijdens een oorlog
gedetineerde -  gevangene, wie opgesloten zit in de gevangenis
gedragstherapie -  therapie die erop gericht is om iemands gedrag te veranderen
geëvacueerd -  evacueren: naar een veiligere plaats brengen
genetisch -  wat verband houdt met erfelijkheid
genomineerd -  voltooid deelwoord van nomineren (= voordragen; kandidaat stellen)
gesloten centrum -  plaats waar mensen opgesloten worden die illegaal in ons land verblijven
gigant -  grote reus; groot bedrijf
globaal -  over het geheel genomen, over heel de wereld
globale -  globaal: over het geheel genomen, over heel de wereld
gluten -  bestanddeel van sommige granen, vaak gebruikt als ingrediënt voor etenswaren (dit is een het-woord zonder meervoud!)
glyfosaat -  chemische stof die voornamelijk gebruikt wordt als onkruidbestrijder
gouverneur -  hoofd van een regering van een kolonie, deelstaat of provincie
grandslam -  belangrijke tenniswedstrijd
grensoverschrijdend -  wanneer een bepaalde norm overtreden wordt
grondstof -  natuurlijk materiaal dat de basis vormt voor een product (bv. olie, ijzer, hout ...)
grondstoffen -  meervoud van grondstof (= natuurlijk materiaal dat de basis vormt voor een product, bv. olie, ijzer, hout ...)
grondwet -  wet waarin de belangrijkste afspraken in een land zijn opgesomd
grootmacht -  machtig land of staat
grootmacht -  een partij of land met een dominante positie
hacker -  wie inbreekt in computers om persoonlijke gegevens van de gebruiker te stelen
hallucinant -  waanzinnig, ongelooflijk
hiv -  virus dat de ziekte aids veroorzaakt
holebi -  homo, lesbienne of biseksueel
hoofdzetel -  hoofdkantoor, belangrijkste vestiging
hulpverlener -  wie voor zijn beroep mensen in nood helpt, bv. een brandweerman of verpleger
hype -  wat vandaag in de mode is, maar morgen alweer overgewaaid kan zijn (synoniem: rage, trend)
ICT -  (informatie- en communicatietechnologie) de technologie waarmee computersystemen, netwerken, databanken en software worden ontwikkeld en onderhouden
illegaal -  onwettig, zonder papieren
incident -  storend voorval
indicatie -  aanwijzing voor iets dat je niet rechtstreeks kunt waarnemen
industriële revolutie -  de overgang van het met de hand maken van producten naar het machinaal maken van producten in fabrieken
infrastructuur -  voorzieningen die een gebied helpen functioneren (bv.: wegen, bruggen spoorwegen ...)
integratie -  opname in een geheel, in de maatschappij
intimidatie -  angstaanjagende handeling
Islamitische Staat -  terreurorganisatie die een streng islamitisch land wil oprichten (meestal afgekort tot IS of ISIS)
junk -  verslaafde
juridisch -  wettelijk
justitie -  deel van de overheid dat oordeelt of mensen de wet hebben overtreden en welke straf daaraan vasthangt
kalifaat -  staat die geregeerd wordt door een kalief (een opvolger van de islamitische profeet Mohammed)
kartel -  samenwerking tussen verschillende politieke partijen waarbij ze met één gezamenlijke lijst aan de verkiezingen deelnemen
kernmacht -  staat die over kernwapens en de nodige geleidende systemen beschikt
kernreactor -  installatie waarin men een kernreactie beheerst laat verlopen
kiescampagne -  toespraken, affiches en alles wat een kandidaat voor de verkiezingen in de verf moet zetten
kitsch -  kunst die vooral gericht is op sentimentaliteit of sensatiezucht
kruisraket -  computergestuurde, vliegende bom
kwalificeren -  zich plaatsen voor een volgende ronde (in het voetbal)
- Synonyms: kwalificatie
liga -  vereniging
lira -  Turkse munt
lobbywerk -  beïnvloeden van belangrijke beslissingen door druk uit te oefenen
materiële -  materieel: wat te maken heeft met dingen en geld
medeplichtigheid -  mee schuldig zijn aan iets
meesterbrein -  leider
meeting -  vergadering, bijeenkomst, ontmoeting
memorabel -  gedenkwaardig
mentor -  iemand die een leerling of een groep leerlingen begeleidt
Midden-Oosten -  gebied waar Europa, Azië en Afrika samenkomen, met landen zoals Syrië, Libanon en Israël    
middenklasse -  groep mensen met een gemiddeld inkomen
migrant -  wie naar een ander land verhuist
mobiliteit -  beweeglijkheid; verplaatsing van personen of dingen
motief -  reden waarom je iets doet
motieven -  meervoud van motief (= reden waarom je iets doet)
nationalisme -  voorliefde voor het eigen land (die in een meer extreme vorm vaak samenhangt met een streven naar meer macht en invloed van het eigen land)
navigeren -  afleggen van een route, besturen
NAVO -  Noord-Atlantische Verdragsorganisatie; organisatie van landen die een verdrag sloten om militair samen te werken en elkaar te verdedigen
Nederbelg -  Nederlander die in België woont
neutraal -  geen partij kiezend
nexit -  de wil van sommige Nederlandse partijen om uit de Europese Unie te stappen
ngo -  niet-gouvernementele organisatie; organisatie die zich richt op een maatschappelijk belang (bv. ontwikkelingshulp, gezondheid, milieubescherming ...)
nomineren -  voordragen; kandidaat stellen
noodtoestand -  toestand waarbij in een streek of land uitzonderlijke maatregelen gelden, bv. als gevolg van een natuurramp of terreurdreiging
nucleair -  wat te maken heeft met kernenergie
nucleaire -  nucleair: wat te maken heeft met kernenergie
obesitas -  ernstige vorm van overgewicht
obesitas -  extreme vorm van zwaarlijvigheid
offensief -  militaire aanval
omkopen -  iemand op een oneerlijke manier voor je winnen door hem geld of cadeautjes te geven
omzet -  totaalbedrag dat door verkoop wordt opgehaald in een bepaalde periode
onafhankelijkheid -  situatie waarbij je niet onder invloed van iemand of iets anders staat
ondemocratisch -  waarbij niet iedereen een inbreng heeft
ongenuanceerd -  niet rekening houdend met alle aspecten
online -  verbonden met het internet
ontmantelen -  het uit elkaar halen van belangrijke onderdelen, voornamelijk om iets buiten werking te stellen
ontmanteling -  het onbruikbaar maken (van een gevaarlijk voorwerp)
ontwikkelingsland -  land waar veel mensen arm zijn en te kampen hebben met problemen zoals ondervoeding en ongeletterdheid
open brief -  brief die bedoeld is voor een groot publiek
oppositiepartij -  politieke partij die niet in de regering zit
optioneel -  naar keuze
oraal -  via de mond
outsider -  deelnemer die geen topfavoriet is om te winnen, maar met wie wel rekening wordt gehouden
- Synonyms: outsiders
pact -  overeenkomst, afspraak
paleontologen -  paleontoloog: iemand die fossielen bestudeert
paleontoloog -  iemand die fossielen bestudeert
parade -  stoet, feestelijke optocht
parket -  Openbaar Ministerie; instantie verantwoordelijk voor het opsporen en vervolgen van strafbare feiten
parlement -  vergadering van de volksvertegenwoordigers over het bestuur van een land (bijvoorbeeld België) of een deel van een land (bijvoorbeeld Vlaanderen)
passé -  voorbijgestreefd, ouderwets
pedagoog -  deskundige in het domein van de opvoedkunde
penalty -  strafschop
penitentiair verlof -  periode van 36 uur waarin een gedetineerde de gevangenis mag verlaten
PKK -  Koerdische Arbeiderspartij; een politieke organisatie in Turkije die een eigen land wil voor de Koerden
plantaardig -  van planten afkomstig
pleeggezin -  gezin waar (tijdelijk) kinderen verblijven omdat de biologische ouders er niet voor kunnen zorgen
posttraumatische stress -  verzamelnaam voor verschillende klachten die kunnen ontstaan na een traumatische gebeurtenis
postuum -  na iemands dood
poule -  groep van sporters of teams die tegen elkaar spelen in een tornooi
poulewedstrijd -  wedstrijd in de eerste fase van een tornooi, waarbij de deelnemende teams of spelers in een aantal groepen (of poules) zijn ingedeeld die onderling tegen elkaar spelen en waarvan de beste teams of spelers doorgaan naar de volgende ronde
poulewedstrijden -  meervoud van poulewedstrijd (= wedstrijd in de eerste fase van een tornooi, waarbij de deelnemende teams of spelers in een aantal groepen (of poules) zijn ingedeeld die onderling tegen elkaar spelen en waarvan de beste teams of spelers doorgaan naar de volgende ronde)
premier -  eerste minister
prestigieus -  met veel aanzien
preventiecampagne -  actie om een bepaald fenomeen te voorkomen of te beperken
primetime -  de tijd van de dag waarin de meeste mensen tv kijken
propaganda -  Alles wat wordt gedaan om aanhangers te winnen.
psychisch -  geestelijk
psycholoog -  iemand die zich bezighoudt met de gedachten, gevoelens en het gedrag van mensen
Raad van State -  (in België) een soort rechtbank die oordeelt over wetten en beslissingen van de regering
radicalisering -  proces waarbij bepaalde opvattingen extremer worden
ranking -  positie in een rangorde
ravage -  verwoesting
realityshow -  tv-programma waarin de kijkers het leven van een of meerdere mensen volgen
rebel -  opstandeling, wie in opstand komt tegen de overheid
rebellen -  groep mensen die in opstand komt tegen een autoriteit
referendum -  volksraadpleging; stemming waarbij burgers de mogelijkheid hebben om invloed uit te oefenen op wetgeving of besluiten.
regenboogtrui -  truitje (met regenboogkleuren) dat de wereldkampioen wielrennen mag dragen
regime -  bestuur van een staat
regio -  streek, gebied
remake -  nieuwe versie (bv. van een film)
replica -  kopie
Republikein -  aanhanger van de Republikeinse partij in de Verenigde Staten
Republikeinse partij -  een van de twee grootste politieke partijen in de Verenigde Staten
revalidatie -  herstel na een ongeval of operatie
- Synonyms: revalideren
rijkswacht -  voormalige politiedienst van België die sinds 2001 bestaat uit de lokale en de federale politie
rivaal -  tegenstrever (bv. in de politiek of de sport)
robotfoto -  afbeelding van een persoon die wordt opgemaakt aan de hand van een beschrijving van ooggetuigen
roma -  bevolkingsgroep die van oorsprong een rondtrekkende bevolking was; in het dagelijks leven ook vaak 'zigeuners' genoemd
roots -  wortels (Engels): oorsprong, afkomst, waar iets of iemand vandaan komt
sanctie -  straf
sancties -  mv. van sanctie (= straf)
scenarist -  iemand die het scenario van een film, toneelstuk of stripverhaal schrijft, dat wil zeggen: de opeenvolging van de scènes of plaatjes
schaal van Richter -  schaal die de sterkte van een aardbeving uitdrukt
Schengenzone -  verzamelnaam voor 26 Europese landen waarbinnen mensen vrij mogen reizen zonder grenscontroles
schepen -  bestuurder op gemeenteniveau
schepenen -  schepen: bestuurder op gemeenteniveau
schoorvoetend -  met tegenzin
seksisme -  discriminatie op basis van het geslacht (of je man of vrouw bent)
Senaat -  politiek orgaan dat oordeelt over wetsvoorstellen
significant -  (statistisch) significant: onwaarschijnlijk dat een effect toevallig is
sociale media -  online platform waar de gebruikers zelf voor de inhoud zorgen (bv. Facebook, Twitter, Instagram ...)
sociale zekerheid -  stelsel dat ervoor zorgt dat mensen zeker zijn van een inkomen en (medische) verzorging
software -  computerprogramma's
Sovjet-Unie -  communistische staat in Eurazië die uiteenviel in 1991
speech -  toespraak
spilfiguur -  de man of vrouw om wie alles draait
staande ovatie -  waarbij het publiek opstaat om te applaudisseren en iemand toe te juichen
staatsgreep -  onwettige en gewelddadige poging om de macht te grijpen in een land (bv. het leger dat de koning uit zijn paleis verdrijft)
staatsman -  lid van de regering; iemand die toont dat hij goed het land kan leiden
staatssecretaris -  politieke functie; heeft als taak om de minister te ondersteunen binnen een bepaald domein
stalking -  het systematisch en ongewenst volgen en lastigvallen van een persoon
statiegeld -  een bedrag dat je betaalt bij aankoop van een product, maar terugkrijgt als je de verpakking van het product inlevert
streaming -  muziek beluisteren via het internet zonder te downloaden
subsidie -  financiële steun (van de overheid)
subsidies -  subsidie: een geldbedrag dat de overheid geeft aan een bedrijf of een persoon
subtropisch -  (van het klimaat) tussen gematigd en tropisch (warm) in
suikertaks -  belasting op gesuikerde (fris)drank, zoals cola en alcopops
symptomen -  meervoud van symptoom (= verschijnsel waaraan je iets herkent)
symptoom -  verschijnsel waaraan je iets herkent
taboe -  onderwerp waarover niet gesproken wordt
terreur -  georganiseerd geweld met een politiek, ideologisch of religieus doel, met de bedoeling voor angst en chaos te zorgen
terrorist -  iemand die terreurdaden pleegt (zie: terreur)
Thai -  inwoner van Thailand (meervoud: Thai of Thailanders)
therapie -  methode om iemand te genezen
tolerantie -  verdraagzaamheid; bereidheid om dingen te verdragen die ergernis kunnen oproepen
traceren -  opsporen, opzoeken
transfer -  verhuizing van een voetballer van de ene club naar een andere, voor een afgesproken geldbedrag
trauma -  zware geestelijke schok die blijvende gevolgen heeft (bv. oorlogstrauma)
trend -  wat trendy of in de mode is (synoniem: hype, rage)
tweet -  bericht op Twitter
tyfoon -  tropische storm met verwoestende kracht
unicum -  eenmalige gebeurtenis
vaccin -  middel waarmee tegen een bepaalde ziekte beschermd wordt
vandalisme -  het opzettelijk vernielen of beschadigen van iemand anders' eigendom
verblijfsvergunning -  vergunning die iemand over het algemeen moet hebben om te wonen en te werken in een land waarvan de persoon geen inwoner is
Verenigde Naties -  internationale organisatie met 193 landen die samenwerken voor onder meer mensenrechten en wereldvrede
- Synonyms: VN
vice -  onder, tweede
virtueel -  denkbeeldig, ook: te bekijken op het internet
visie -  manier waarop je ergens naar kijkt en erover oordeelt
voertaal -  gebruikelijke taal in een bepaalde situatie of in een bepaald land
voortvluchtig -  op de vlucht voor het gerecht
wapenlobby -  lobby = groep mensen met een gezamenlijk belang die probeert anderen van zijn standpunt te overtuigen
waterstofbom -  atoombom die zijn energie haalt uit de kernfusie van waterstofatomen
wederzijds -  van beide kanten
wederzijdse -  wederzijds: van beide kanten
wereldjaarprestatie -  beste prestatie in een bepaalde discipline binnen een bepaald jaar
WTA -  afkorting van Women's Tennis Association, de wereldbond voor tennissters
zetel -  plaats die een politieke partij mag innemen in het parlement