©Shutterstock

©Shutterstock

Deze week is er een spoorstaking van maandagavond tot en met donderdag, waarmee NMBS-medewerkers het personeelstekort aanklagen. Maar ook aan goed functionerende treinstellen is er een groot gebrek.

Plots afgeschafte ritten. Heel wat treinen die veel vertraging oplopen. Overvolle treinen, omdat er minder rijtuigen zijn dan aangekondigd. De problemen bij de NMBS stapelen zich op. Tot grote frustratie van de reizigers, maar ook van het personeel, dat vaststelt dat het niet langer de vereiste dienstverlening kan garanderen.

De cijfers zijn dramatisch. De stiptheid van de treinen bereikte in oktober haar laagste niveau in vier jaar tijd. Vijftien procent van de treinen reed met meer dan zes minuten vertraging. Het aantal afgeschafte treinen steeg de voorbije twee jaar zelfs met 40 procent.

Te hoge werkdruk

Met twee spoorstakingen, gespreid over drie dagen, klagen de NMBS-werknemers deze week vooral het personeelstekort aan. De NMBS heeft 300 voltijdse werkkrachten minder dan ze nodig heeft om goed te kunnen functioneren. Daardoor is de werkdruk te hoog. ‘Dag na dag vallen meer personeelsleden uit: ze worden ziek of zoeken een andere job. In sommige standplaatsen liep de afwezigheidsgraad op tot 15 procent’, zegt Gunther Blauwens van de socialistische vakbond ACOD in De Standaard.

Uitgestelde levering

Daarnaast is er ook te weinig materieel. De levering van nieuwe treinstellen loopt achterop. Van de 445 bestelde rijtuigen zijn er nog maar 220 gearriveerd. Over de rest zal de NMBS pas eind 2023 kunnen beschikken. Daardoor is de spoorwegmaatschappij verplicht om oude treinen te blijven inzetten, die vaak al meer dan veertig jaar meegaan en voortdurend uitvallen.

Groene mobiliteit

In het verleden verplichtten achtereenvolgende federale regeringen de NMBS om flink te besparen. Daardoor bleven de nodige investeringen uit. Nochtans is ‘groene mobiliteit’, met een grote rol voor het openbaar vervoer, een belangrijke troef om de klimaatcrisis te bekampen. De tijd dringt om het tij te keren en het spoor aantrekkelijker te maken, vindt TreinTramBus, de organisatie die opkomt voor de belangen van de gebruikers van het openbaar vervoer.

‘De trein heeft veel voordelen, en eens te laat komen of opeengepakt zitten, nemen mensen er graag bij’, zegt Stefan Stynen van TreinTramBus in De Standaard. ‘Maar als dat voortdurend zo is, wordt de file op de autowegen op een bepaald moment minder erg. Deze ellende jaagt pendelaars de auto in.’

Recordinvesteringen

De huidige minister van Mobiliteit, Georges Gilkinet (Ecolo), ziet de ernst van de situatie wel in. Met recordinvesteringen moet het treinaanbod de komende tien jaar met 30 procent omhoog.

Volgend jaar kan de NMBS al zeker 300 extra werknemers aanwerven. Kandidaten mogen kort geschoold zijn. Een diploma secundair onderwijs is niet langer een voorwaarde om bij de spoorwegmaatschappij aan de slag te gaan.

Budgettaire problemen

Vraag is of dat voldoende zal zijn. NMBS en Infrabel (het bedrijf dat zorgt voor het onderhoud van het spoorwegnet) zeggen de komende tien jaar samen 3,4 miljard euro extra nodig te hebben. Tijdens het recente overleg over de begroting kreeg minister Gilkinet slechts twee miljard euro toegeschoven. Dat de energie- en loonkosten van NMBS en Infrabel de laatste tijd fel gestegen zijn, helpt ook niet echt om uit de budgettaire problemen te komen.