Onderhandelaars Frans Timmermans (Europese Unie) en Mohamed Shaker El Markabi en Tarek El Molla (twee Egyptische regeringsleden). ©Belgaimage

Onderhandelaars Frans Timmermans (Europese Unie) en Mohamed Shaker El Markabi en Tarek El Molla (twee Egyptische regeringsleden). ©Belgaimage

Op de VN-klimaattop in Sharm-el-Sheikh werd beslist dat er een fonds komt dat de kwetsbaarste landen moet helpen bij klimaatschade. Dat was meteen het enige goede nieuws dat er te rapen viel.

De opwarming van de aarde beperken tot 1,5 graad. Dat was het grote voornemen van de klimaattop in Glasgow vorig jaar. Om dat te bereiken, moet de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met ongeveer 43 procent dalen.

Met de afspraken die op de nieuwe top zijn gemaakt, zal de uitstoot met amper 1 procent teruggedrongen worden. Op die manier zijn we op weg naar een gemiddelde opwarming van bijna 3 graden. De gevolgen daarvan zien we nu al in het noordpoolgebied. Door het smeltende ijs stijgt de zeespiegel en krijgen zeehonden, walrussen en ijsberen het moeilijk. Zij hebben het ijs nodig om te rusten, te jagen en zich voort te planten.

Vervuilers op de rem

Het probleem is dat de grote vervuilers geen extra toezeggingen wilden doen in Egypte. China, goed voor een derde van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen, bleef bij zijn standpunt dat het pas tegen 2060 klimaatneutraal kan zijn. India zegt dat het zelfs nog tien jaar meer nodig heeft om dat doel te halen.

Gebotst op gas- en olielobby

Meer dan 80 procent van de broeikasgassen spruit voort uit de verbranding van fossiele brandstoffen: steenkool, gas en olie. In Glasgow was overeengekomen om sneller de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen af te bouwen.

Het in Egypte ondertekende akkoord rept daar met geen letter over. Terwijl de Europese Unie net meer ambitie wilde zien, gingen landen als India en Saudi-Arabië én de gas- en olielobby op de rem staan. ‘We botsten op een muur van de grote vervuilers en de olieproducenten’, zei de ontgoochelde Duitse minister van Buitenlandse Zaken Annalena Baerbock.

Schadefonds

De aankondiging van een schadefonds voor ontwikkelingslanden zorgde toch nog voor een historische doorbraak op de klimaattop. Enkel het principe van zo’n fonds is afgesproken. Hoe het eruit moet zien, hoeveel geld erin komt, wie eraan zal bijdragen en wie ervan kan genieten, moet nog allemaal beslist worden. Een comité van 24 landen moet tegen de zomer van 2023 een concreet voorstel uitwerken.

‘Zo’n fonds is essentieel’, onderstreepte VN-topman Antonio Guterres. Tegelijk noemde hij het ruim onvoldoende. Het fonds biedt volgens hem geen antwoord op de klimaatcrisis. Het kan niet verhinderen dat kleine eilandstaatjes van de kaart geveegd zullen worden of dat Afrikaanse landen veranderen in een woestijn. ‘De planeet ligt op intensieve zorg’, besloot hij somber.

China en VS praten weer

Nog een klein lichtpuntje is dat China en de VS opnieuw nauwer gaan samenwerken voor het klimaat. Door de spanningen tussen beide grootmachten was er het voorbije jaar geen wederzijdse communicatie. In Sharm-el-Sheikh is een ‘intensieve en constructieve’ dialoog heropgestart. Beide landen gaan de komende tijd verder bekijken wat ze samen voor het klimaat kunnen doen.