©Shutterstock

©Shutterstock

Op donderdag 8 september overleed Queen Elizabeth op 96-jarige leeftijd. De dood van de Britse koningin laat weinigen onberoerd. Waarom was ze zo populair?

De vele emotionele reacties van Britse burgers op haar overlijden wijzen op de uitzonderlijke populariteit van de koningin. Zelfs mensen die geen fan zijn van de monarchie treuren om haar dood. Voor hen was Elizabeth II de verpersoonlijking van de Britse identiteit. Tuk op tradities, beschaafd, flegmatiek en niet zonder humor.

Vele Britten eren het grote plichtsbesef van hun staatshoofd. Op haar 21e, nog voor ze koningin werd, beloofde Elizabeth dat ze haar hele leven ten dienste van het volk zou staan. Dat heeft ze effectief met veel toewijding gedaan.

Ze was amper 25 toen ze, na de dood van haar vader George VI in 1952, gekroond werd. Ze werd zo niet enkel koningin van het Verenigd Koninkrijk, maar ook van 32 andere landen die onder het Britse Rijk vielen. Hoewel de meeste daarvan intussen onafhankelijk zijn, behoren ze nog steeds tot het Britse Gemenebest. Dat is een politiek, economisch en cultureel samenwerkingsverband van het VK met zijn (voormalige) kolonies.

Veel zien veranderen

Britse onderdanen beschouwden de Queen als een baken van stabiliteit in een snel evoluerende wereld. In de zeventig jaar dat Elizabeth staatshoofd was, zag ze veel veranderen. Toen ze de troon besteeg, waren er bijvoorbeeld nog geen autosnelwegen of supermarkten in het VK.

Niet alleen was ze getuige van het uiteenvallen van het Britse wereldrijk, ook binnen het VK begonnen Schotland en Noord-Ierland stilaan te dromen van onafhankelijkheid. ‘Verandering is een constante geworden, het vraagt almaar meer discipline’, zei Elizabeth ooit.

Stilte

Niemand wist wat Elizabeth écht dacht over pakweg de brexit. Dat ze nooit haar mening uitte, was volgens journalist Philip Collins net haar kracht. ‘In moeilijke tijden regeerde zij in stilte’, schreef hij in het tijdschrift The New Statesman.

Het contrast met haar zoon Charles was groot. Die maakte nooit een geheim van zijn bekommernis om het milieu en zijn afkeer van moderne architectuur. Er was een tijd waarin Charles brieven schreef naar parlementsleden in een poging om zich met het beleid te bemoeien.

Nu hij zijn moeder is opgevolgd, kan hij zich zoiets niet langer permitteren. Hij accepteert de beperkingen die de rol van koning met zich meebrengt. In een korte tv-toespraak na de dood van zijn moeder vertelde hij dat hij het volk wil dienen ‘met respect, liefde en loyaliteit’. Dat is precies de manier waarop Elizabeth II haar job heeft gedaan.

Professor geschiedenis Maya Jasanoff schreef in The New York Times dat we het verleden van Queen Elizabeth en haar rijk niet mogen romantiseren. Er zijn bewijzen dat Britse soldaten extreem geweld gebruikten in de voormalige kolonies Maleisië, Kenia en Cyprus. De koningin heeft daar nooit haar spijt over betuigd.

Hoewel steeds meer landen van het Britse Gemenebest, zoals Barbados en Australië, een republiek wilden worden, bleef de Queen naar de ex-kolonies reizen om de banden aan te halen. Volgens Maya Jasanoff had de koningin moeite om in het reine te komen met het einde van haar wereldrijk. ‘Het Britse Rijk dekoloniseerde, de monarchie deed dat niet’, meent de professor.